ଇନ୍ଦ୍ରାବତୀର ପାଣି କାହା ପାଇଁ, ବନ୍ୟାର ଯନ୍ତ୍ରଣା କାହା ପାଇଁ?

ପରିଚାଳନାଗତ ତ୍ରୁଟିରେ ନବରଙ୍ଗପୁରର କ୍ଷତି—ଦାୟିତ୍ୱ ନେବ କିଏ, କ୍ଷତିପୂରଣ ଦେବ କିଏ?
ନବରଙ୍ଗପୁର ଇନ୍ଦ୍ରାବତୀ—କେବଳ ଏକ ଜଳଭଣ୍ଡାରର ନାମ ନୁହେଁ; ଏହା ଦକ୍ଷିଣ ଓଡ଼ିଶାର ଜୀବନଧାରା। ଏହି ଜଳରେ ଚାଷୀଙ୍କ ଜମି ଶସ୍ୟଶ୍ୟାମଳ ହୁଏ, ଅନେକ ପରିବାରର ଜୀବିକା ନିର୍ଭର କରେ ଏବଂ ଜଳସମ୍ପଦ ରାଜ୍ୟର ବିକାଶରେ ଭୂମିକା ନିଏ। କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି—ଏହି ଜଳସମ୍ପଦର ଲାଭ ଯେତେବେଳେ ଅନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳକୁ ପହଞ୍ଚୁଛି, ସେତେବେଳେ ଏହାର ପରିଚାଳନାଗତ ତ୍ରୁଟିର ମୂଲ୍ୟ କାହିଁକି ନବରଙ୍ଗପୁରବାସୀଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ?ଯଦି ଇନ୍ଦ୍ରାବତୀର ଜଳ ଜଳସେଚନର ଆଶୀର୍ବାଦ ହୋଇପାରେ, ତେବେ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ କିମ୍ବା ଅସମୟରେ ଜଳଛାଡ଼ ଏକ ଅଞ୍ଚଳ ପାଇଁ ଅଭିଶାପରେ ପରିଣତ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଜଳ ପରିଚାଳନାରେ ଯଦି ତ୍ରୁଟି ରହିଥାଏ, ତାହାର ପରିଣାମ କେବଳ ନଦୀର ଜଳସ୍ତରରେ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ; ଏହା ଚାଷୀଙ୍କ ଧାନକ୍ଷେତରେ, ଘରର ଅଗଣାରେ, ରାସ୍ତାଘାଟରେ ଓ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନଜୀବିକାରେ ଗଭୀର ଆଘାତ ହୋଇ ଫେରିଆସେ।ଜଳସେଚନର ଲାଭ ଅନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳକୁ, ବନ୍ୟାର ଯନ୍ତ୍ରଣା ନବରଙ୍ଗପୁରକୁ କାହିଁକି? ନବରଙ୍ଗପୁରର ଚାଷୀ ପ୍ରକୃତି ସହିତ ସଂଘର୍ଷ କରି ଜୀବନ ଗଢ଼େ। ବର୍ଷା ଭଲ ହେଲେ ଫସଲର ଆଶା କରେ, ବର୍ଷା କମିଲେ ଜଳସେଚନ ପାଇଁ ଆକାଶକୁ ଚାହିଁଥାଏ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଅଧିକ ଜଳ ଆସେ, ସେହି ଚାଷୀଙ୍କ ଆଖି ସାମ୍ନାରେ ପାଣିରେ ବୁଡ଼ିଯାଏ ମାସମାସର ପରିଶ୍ରମ।ଏହା ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗମ୍ଭୀର ପ୍ରଶ୍ନ—ଜଳସମ୍ପଦର ଲାଭ ଯଦି ଭାଗ ହୁଏ, ତେବେ ବିପଦର ଭାର ମଧ୍ୟ କ’ଣ ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ଭାବେ ଭାଗ ହେବ ନାହିଁ?ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଯଦି ଗୋଟିଏ ଅଞ୍ଚଳର ଜଳସମ୍ପଦକୁ ଅନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳର ଜଳସେଚନ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଛି, ତେବେ ଜଳଭଣ୍ଡାରର ଜଳସ୍ତର, ଆବହାଓଆ, ନଦୀର ତଳମୁଣ୍ଡର ସ୍ଥିତି ଓ ତଳିଆ ଅଞ୍ଚଳର ବନ୍ୟା ଝୁମ୍ପକୁ ଆଧାର କରି ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ବୈଜ୍ଞାନିକ ପରିଚାଳନା ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଜଳଛାଡ଼ ପୂର୍ବରୁ ତଳିଆ ଅଞ୍ଚଳକୁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ସତର୍କ ସୂଚନା, ବନ୍ୟା ଆଶଙ୍କାର ଆକଳନ ଓ ଜରୁରୀ ପ୍ରସ୍ତୁତି ନିଶ୍ଚିତ କରାଯିବା ଦରକାର।କୋଟି କୋଟି ଟଙ୍କାର କ୍ଷତି—ଉତ୍ତରଦାୟୀ କିଏ?ବନ୍ୟା ଆସିଲେ କେବଳ ପାଣି ଆସେ ନାହିଁ; ପାଣି ସହିତ ଭାସିଯାଏ ଚାଷୀଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ନ, ଶ୍ରମିକଙ୍କ ରୋଜଗାର, ଛୋଟ ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କ ବ୍ୟବସାୟ ଏବଂ ସାଧାରଣ ପରିବାରର ଆର୍ଥିକ ସୁରକ୍ଷା।ଧାନ ଫସଲ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ଚାଷୀ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଋତୁର ଆୟ ହରାଏ ନାହିଁ; ତାଙ୍କ ଋଣ ପରିଶୋଧ, ପରବର୍ତ୍ତୀ ଚାଷ ପାଇଁ ବିହନ କିଣା, ପିଲାଙ୍କ ପାଠପଢ଼ା ଓ ପରିବାରର ଦୈନନ୍ଦିନ ଖର୍ଚ୍ଚ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ ହୁଏ। ଘରବାଡ଼ି, ରାସ୍ତା, ଚାଷଜମି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମ୍ପତ୍ତିର କ୍ଷତି ଯୋଗ ହେଲେ ମୋଟ କ୍ଷତିର ପରିମାଣ ଆହୁରି ବଢ଼ିଯାଏ।ତେଣୁ ଯଦି ପରିଚାଳନାଗତ ତ୍ରୁଟି କିମ୍ବା ଅବହେଳା ଯୋଗୁଁ କ୍ଷତି ଘଟିଥିବା ଅଭିଯୋଗ ରହିଛି, ତେବେ ତାହାର ନିରପେକ୍ଷ ଓ ବୈଜ୍ଞାନିକ ତଦନ୍ତ ହେବା ଦରକାର। କେବଳ କ୍ଷତିର ଆକଳନ ନୁହେଁ, ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାର ପ୍ରକ୍ରିୟା, ଜଳସ୍ତର ପରିଚାଳନା, ଜଳଛାଡ଼ ସମୟ, ପୂର୍ବ ସତର୍କ ସୂଚନା ଓ ପ୍ରଶାସନିକ ସମନ୍ୱୟ—ସବୁକୁ ତଦନ୍ତର ପରିସରକୁ ଆଣିବା ଆବଶ୍ୟକ।OHPC ର ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ୱ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନଇନ୍ଦ୍ରାବତୀ ପ୍ରକଳ୍ପରୁ ରାଜସ୍ୱ ଓ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନର ଲାଭ ମିଳୁଥିବା ବେଳେ, ପ୍ରକଳ୍ପ ପରିଚାଳନା ସମ୍ପର୍କିତ ଯେକୌଣସି ଅଭିଯୋଗକୁ ଗମ୍ଭୀରତାର ସହିତ ଖତିଆନ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। OHPC କିମ୍ବା ସମ୍ପୃକ୍ତ ପ୍ରାଧିକରଣ କି ନବରଙ୍ଗପୁରବାସୀଙ୍କ କ୍ଷୟକ୍ଷତି ପ୍ରତି ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରିବେ?—ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ସ୍ପଷ୍ଟ ଉତ୍ତର ଜନସାଧାରଣ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।ଯଦି ତଦନ୍ତରେ ପରିଚାଳନାଗତ ତ୍ରୁଟି ପ୍ରମାଣିତ ହୁଏ, ତେବେ ପ୍ରଭାବିତ ଚାଷୀ ଓ ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ କ୍ଷତିପୂରଣ ଦେବା ସହିତ ଦାୟୀ ବ୍ୟକ୍ତି କିମ୍ବା ସଂସ୍ଥାର ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ୱ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ହେବା ଦରକାର।ଏବେ ଆବଶ୍ୟକ ଦଳମତରୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ ଏକତାଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ କୌଣସି ଦଳୀୟ ରାଜନୀତିର ଚଷମାରେ ଦେଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହା ନବରଙ୍ଗପୁରର ମାଟିର ପ୍ରଶ୍ନ, ଚାଷୀଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟତର ପ୍ରଶ୍ନ ଏବଂ ଆମ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପିଢ଼ିର ସୁରକ୍ଷାର ପ୍ରଶ୍ନ।ଜିଲ୍ଲାର ସମସ୍ତ ରାଜନୈତିକ ଦଳ, ଜନପ୍ରତିନିଧି, ଚାଷୀ ସଂଗଠନ, ବୁଦ୍ଧିଜୀବୀ, ସାମାଜିକ କର୍ମୀ ଓ ସଚେତନ ନାଗରିକ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଏକ ମଞ୍ଚରେ ଆସିବାର ସମୟ ଆସିଛି।କାରଣ ଜଳର କୌଣସି ଦଳ ନାହିଁ, ବନ୍ୟାର କୌଣସି ଦଳ ନାହିଁ, ଚାଷୀଙ୍କ ଲୁହର କୌଣସି ଦଳୀୟ ରଙ୍ଗ ନାହିଁ।ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ଦାବି—କେବଳ କ୍ଷତିପୂରଣ ନୁହେଁ, ସ୍ଥାୟୀ ସମାଧାନନବରଙ୍ଗପୁରବାସୀଙ୍କ ଦାବି କେବଳ ଆଜିର କ୍ଷତି ପାଇଁ କ୍ଷତିପୂରଣ ନୁହେଁ। ଦାବି ହେଉଛି—୧. ଇନ୍ଦ୍ରାବତୀ ଜଳଭଣ୍ଡାରର ସମ୍ପ୍ରତି ଜଳ ପରିଚାଳନା ଓ ଜଳଛାଡ଼ ଘଟଣାର ନିରପେକ୍ଷ ତଦନ୍ତ।୨. ବନ୍ୟାଜନିତ କ୍ଷୟକ୍ଷତିର ବୈଜ୍ଞାନିକ ଓ ନିରପେକ୍ଷ ଆକଳନ।୩. ପ୍ରଭାବିତ ଚାଷୀ ଓ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ କ୍ଷତିପୂରଣ।୪. ପରିଚାଳନାଗତ ତ୍ରୁଟି ପ୍ରମାଣିତ ହେଲେ ଦାୟିତ୍ୱ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ।୫. ଜଳଛାଡ଼ ପୂର୍ବରୁ ତଳିଆ ଅଞ୍ଚଳକୁ ସମୟୋପଯୋଗୀ ସତର୍କ ସୂଚନା।୬. ଆଧୁନିକ ବନ୍ୟା ପୂର୍ବାନୁମାନ ଓ ଜଳଭଣ୍ଡାର ପରିଚାଳନା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ କରାଯାଉ।୭. ନବରଙ୍ଗପୁରର ଜନସାଧାରଣ ଓ ଚାଷୀଙ୍କ ସ୍ୱାର୍ଥକୁ ଜଳ ପରିଚାଳନା ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ଯଥୋଚିତ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଉ।୮. ଭବିଷ୍ୟତରେ ଏପରି ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ନ ଘଟିବା ପାଇଁ ଏକ ସ୍ଥାୟୀ ଓ ଉତ୍ତରଦାୟୀ ପରିଚାଳନା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଗଠନ କରାଯାଉ।ଶେଷ ପ୍ରଶ୍ନ—ପାଣି ନେବେ ସେମାନେ, କ୍ଷତି ସହିବୁ ଆମେ କାହିଁକି?ନବରଙ୍ଗପୁରର ଲୋକ ଉନ୍ନତିର ବିରୋଧୀ ନୁହନ୍ତି। ଅନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳର ଚାଷୀ ଜଳସେଚନ ପାଇବାକୁ ସେମାନେ ବିରୋଧ କରୁନାହାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ବିକାଶର ଭାର ଯଦି ଗୋଟିଏ ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଅସମାନ ଭାବେ ପଡ଼େ, ତେବେ ସେହି ବିକାଶ ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ନୁହେଁ।“ଜଳସେଚନର ପାଣି ଯଦି ଭାଗ ହୁଏ, ତେବେ ବିପଦର ଭାର ମଧ୍ୟ ଭାଗ ହେଉ।ଜଳସମ୍ପଦର ଲାଭ ଯଦି ସମସ୍ତଙ୍କର, ତେବେ କ୍ଷତିର ଦାୟିତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ହେଉ।”ନବରଙ୍ଗପୁରର ମାଟି ଆଉ ନିରବ ରହିବାକୁ ଚାହୁଁନାହିଁ। ଆମର ପ୍ରଶ୍ନ ସରଳ—ଇନ୍ଦ୍ରାବତୀର ପାଣି ଯଦି ଅନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳର ଶସ୍ୟକ୍ଷେତକୁ ସବୁଜ କରେ, ତେବେ ସେହି ପାଣିର ବିପର୍ଯ୍ୟୟରେ ନବରଙ୍ଗପୁରର ମାଟି କାହିଁକି ରକ୍ତାକ୍ତ ହେବ?ଏବେ ସମୟ ଆସିଛି—ଦଳୀୟ ସୀମାରେଖା ଭାଙ୍ଗି, ଏକ ସ୍ୱରରେ କହିବାର।ନବରଙ୍ଗପୁରର ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ, ଚାଷୀଙ୍କ ଅଧିକାର ପାଇଁ ଏବଂ ଆଗାମୀ ପିଢ଼ିର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ—ଇନ୍ଦ୍ରାବତୀର ସୁରକ୍ଷିତ ଓ ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ପରିଚାଳନା ନିଶ୍ଚିତ ହେବା ଦରକାର।ଆମର ଦାବି—କ୍ଷତିର ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ଆକଳନ, ଯଥୋଚିତ କ୍ଷତିପୂରଣ, ଦାୟିତ୍ୱ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରାବତୀ ଜଳଭଣ୍ଡାରର ସୁରକ୍ଷିତ ପରିଚାଳନା ପାଇଁ ସ୍ଥାୟୀ ସମାଧାନ।